Hè về, các gia đình thường tổ chức đi du lịch và tham gia các hoạt động vui chơi
ngoài trời như tắm biển, dã ngoại. Các Bác sĩ khuyến cáo khí hậu nóng bức, nóng
bức dễ gây ra nhiều bệnh liên tưởng đến thời tiết nắng nóng, dân gian thường gọi
là cảm nắng. Do vậy mọi người cần cảnh giác ngừa.
Bác sĩ chuyên khoa 1
Nguyễn Viết Hậu, Phòng khám tổng quát, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, cho biết
gần đây qua Khoa Cấp cứu tiếp nhận nhiều bệnh nhân ngất xỉu hay kiệt lực do
nhiệt. Người bệnh nhập viện trong tình trạng lo âu, mệt mỏi do mất nước, nhiệt
độ thân thể tăng cao.
Theo thầy thuốc Hậu, nhiệt độ thích ứng tốt nhất
của thân thể khoảng 25 độ C. Trong giới hạn an toàn từ 20 đến 30 độ C, cơ thể
điều chỉnh thích ứng tốt nhờ cơ chế hoạt động của trọng điểm điều nhiệt ở não.
Nhờ vậy con người thích ứng và tránh được tác động có hại khi nhiệt độ tăng hay
giảm. Đến một ngưỡng nhiệt độ quá lạnh hay quá nóng vượt ngoài mức an toàn, thân
thể không thể điều chỉnh kịp do vượt quá khả năng hoạt động của trọng tâm điều
nhiệt. Khả năng tự điều chỉnh này cũng kém hơn ở trẻ nhỏ dưới 4 tuổi, người già
trên 70 tuổi hoặc người có nhiều bệnh lý.
Các bệnh lý do ảnh hưởng của
nhiệt độ được chia theo các mức độ từ nhẹ đến nặng tùy mức độ xúc tiếp với thời
tiết nắng nóng, nhiệt độ môi trường xung quanh, thời lượng và người đó có làm
thuê việc nặng nhọc hay không. “Cảm nắng” là từ gọi chung trong dân gian đối với
tất cả bệnh lý do nắng nóng gây ra, bao gồm 6 vấn đề thường
gặp:
Phù
trình bày của bệnh là phù ở phần thấp thân như mắt cá,
bàn chân. Triệu chứng này xuất hiện khi thay đổi môi trường sống, chả hạn như đi
du lịch đến nơi có thời tiết nắng nóng hơn nhiều so với thường nhật, ở trong
phòng máy lạnh lâu và đột ngột di chuyển ra môi trường nắng nóng.
Bác sĩ
giảng giải: Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, các huyết mạch giãn ra để thải
nhiệt và gây phù. cơ thể thích nghi trong thời gian vài giờ hay một vài ngày thì
triệu chứng sẽ mất. Nếu triệu chứng không tự mất đi, bệnh nhân nên kê cao chân
khi ngủ để huyết quản lưu thông bình thường. Ở chừng độ nhẹ không cần dùng
thuốc. Nhiều người uống thuốc lợi tiểu để giảm phù thì không có lợi mà còn gây
hại vì làm tăng tình trạng mất nước của cơ thể. Bác sĩ Hậu giảng giải: Thời tiết
nắng nóng làm cơ thể mất nước, nếu dùng thuốc lợi tiểu cơ thể mất nước nhiều
hơn.
Phát ban
Những vùng da xúc tiếp với ánh nắng kim ô hay nhiệt
độ cao bên ngoài dễ bị kích thích làm xuất hiện mẩn ngứa, mề đay, sau một thời
gian sẽ phục hồi, không cần điều trị đặc hiệu. Ngứa nhiều, bạn có thể dùng các
loại thuốc kháng dị ứng thường ngày, hạn chế tiếp xúc với ánh nắng, sau đó thân
thể tự điều chỉnh và các triệu chứng sẽ biến mất. Lưu ý: Cần phân biệt giữa phát
ban do nhiệt và bỏng. cơ thể xúc tiếp với nắng quá lâu có thể dẫn đến bỏng làm
cho vùng da tại đó bị đỏ, sưng rộp.
Chuột rút
Bệnh thường xuất
hiện ở người lao động nặng hay vận động viên phải tập luyện với cường độ cao. cơ
thể đang vận động và sinh nhiệt, gặp nhiệt độ môi trường cao dễ gây ra chuột rút
do nhiệt.
thể hiện của bệnh là cảm giác đau ở các bắp thịt, đặc biệt ở
bắp đùi, cẳng chân. Triệu chứng này xuất hiện khi người bệnh hoạt động nặng, các
cơ phải làm việc liên tiếp đi kèm thân bị mất nước và muối qua mồ hôi, dẫn đến
tình trạng co thắt cơ gây đau. Trường hợp này có thể dùng các loại thuốc giảm
đau bình thường, ngơi nghỉ, chuyển di đến nơi thoáng mát, bù nước có muối
khoáng. Lưu ý: Nếu chỉ cho bệnh nhân uống nước chín thì không đủ đáp ứng được
tình trạng mất muối và nước của thân. thành thử cần bổ sung các loại nước chứa
muối khoáng như dung dịch nước điện giải trị ỉa chảy, nước chanh pha muối,
đường… Sau khi nghỉ ngơi, bù nước, các triệu chứng sẽ tự giới hạn và biến
mất.
bất tỉnh nhân sự
Tình trạng này thường gặp ở những người đi
du lịch mùa hè, phải ra ngoài nắng nhiều hoặc leo núi, chuyển di, tập quân sự…
khiến thân thể mất muối và nước. Tình trạng này kéo dài đến một giai đoạn nào đó
làm nước trong lòng huyết quản giảm, giảm áp huyết, đặc biệt bệnh nhân ở phong
thái đứng sẽ giảm lưu lượng máu lên não gây ngút.
Sơ cứu trong trường hợp
này rất quan trọng. Cho người bệnh nằm đầu thấp, chuyển di đến vùng không khí
thoáng mát, nới rộng quần áo, bù nước có muối khoáng. Theo dõi khoảng 30 phút,
nếu ổn định thì không cần đến bệnh viện.
kiệt sức
Khi tình trạng
mất muối và nước kéo dài hơn so với các tình huống trên sẽ dẫn đến kiệt sức. Khi
đó, bệnh nhân không chỉ chết giả mà còn kèm theo các triệu chứng tâm thần như
đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, nôn… Nếu được sơ cứu kịp thời, ngưng các hoạt động
ngày nay, chuyển di vào môi trường thoáng mát thì thân phục hồi hoàn toàn. Vẫn
tiếp tục hoạt động hay chẳng thể di chuyển đến môi trường khác, cơ thể có hiện
tượng sốc nhiệt. Sốc nhiệt là thể bệnh nặng nhất trong các bệnh lý do tăng nhiệt
độ gây ra.
Sơ cứu người bị kiệt sức do nhiệt cũng giống như khi ngất
nhưng cần phải theo dõi kỹ hơn. Có thể dùng khăn lạnh chườm vào những vùng có
nhiều huyết mạch như trán, lưng, nách, bẹn… để giúp thân thải nhiệt nhanh hơn.
Uống càng nhiều nước càng tốt. Trong vòng từ 30 phút đến một giờ, triệu chứng
không được cải thiện, bệnh nhân vẫn đau đầu, nôn ói, chóng mặt nhiều hơn thì nên
đến bệnh viện.
Sốc nhiệt (đột quỵ do nhiệt)
Đây là bệnh có tỷ lệ
tử vong tương đương với đột quỵ do tim hay đột quỵ do não. Sốc nhiệt là do bị
mất muối và nước kéo dài đi kèm sự quá tải khả năng hoạt động của trọng điểm
điều nhiệt. Tăng thân nhiệt kéo dài làm thương tổn hệ tim mạch, hô hấp, gan,
thận đặc biệt là hệ tâm thần. Nhiệt độ thân thể nạn nhân có thể lên đến trên 40
độ C, kèm các triệu chứng tâm thần như đau đầu, chóng mặt, buồn ói, tơ mơ, rối
loạn tri giác, co giật thậm chí hôn mê..
Khi có triệu chứng trên, cần sơ
cứu tạm bợ cho bệnh nhân bằng cách đặt họ nằm đầu thấp. chuyển di ra khỏi vùng
có nhiệt độ cao, làm giảm nhiệt cho nạn nhân như dùng quạt hay ngâm người trong
nước mát vài phút. Dùng gạc hoặc khăn thấm nước lã hay nước đá đặt ở các vị trí
có nhiều mạch máu như trán, lưng, nách, bẹn… để giúp thân thể thải nhiệt nhanh
hơn. Đồng thời gọi cấp cứu 115 để chuyển nạn nhân đến bệnh viện ngay.
0 nhận xét :
Đăng nhận xét