Đột quỵ (tai biến huyết mạch não) là bệnh lý huyết mạch não hiểm nguy và phổ
quát nhất hiện giờ, đặc trưng bởi hiện tượng máu lên não bị gián đoạn đột ngột,
các thiếu sót tâm thần xảy ra đột ngột với các triệu chứng tâm thần khu trú. Các
triệu chứng này tồn tại quá 24 giờ hoặc bệnh nhân tử vong trong vòng 24 giờ
(loại trừ các duyên do chấn thương sọ não). Trong thực hiện lâm sàng, tai biến
huyết mạch não chia làm hai loại chính: nhồi máu não (nguồn máu đến nuôi một
vùng não bị tắc) hay xuất huyết trong sọ (huyết quản não bị vỡ).
Ai dễ bị đột
quỵ não?
Người có nguy cơ đột quỵ cao thường là người cao tuổi, người có tiền
sử bị tăng áp huyết, rối loạn lipid máu, xơ vữa động mạch, đái tháo đường, béo
phì, bao tay stress, mất ngủ, lạm dụng rượu bia, thuốc lá... Theo một nghiên cứu
mới đây, người bị tăng huyết áp có nguy cơ bị đột quỵ gấp 4-6 lần và đái tháo
đường có nguy cơ bị đột quỵ gấp 3 lần các nguyên nhân khác. Đặc biệt tỷ lệ cao
hơn cả ở người tăng huyết áp kèm xơ vữa động mạch.
Dấu hiệu nhận biết đột quỵ não
Bệnh nhân đột
quỵ não có chất lượng cuộc sống kém (việc ăn uống, sinh hoạt hằng ngày trở nên
khó khăn, phụ thuộc người nhà), chẳng những ảnh hưởng công việc mà hoài điều trị
rất tốn kém. Do đó việc nhận mặt các dấu hiệu báo động đột quỵ xảy ra là rất
quan yếu, để bệnh nhân có thể đến bệnh viện tiếp cận những điều trị sớm nhất với
mong muốn tổn thương não tối thiểu nhất.
Những dấu hiệu báo động đột quỵ xảy
ra khi một bệnh nhân đang trong tình trạng sức khỏe thông thường đột ngột xuất
hiện một trong các khiếm khuyết về chức năng tâm thần sau:
Đau đầu đột ngột,
dữ dội kèm nôn ói hay thay đổi ý thức (lấp lú, tơ mơ).
Rối loạn ngôn ngữ: nói
khó, mất khả năng nói thành lời nhưng vẫn hiểu lời nói, mất khả năng hiểu lời
nói (người bệnh nói nhiều và nói quá thừa).
Rối loạn cảm giác: tê hay giảm
cảm giác thất thường mặt, tay hay chân.
thất thường vận động: yếu hay liệt
tay, chân nửa người hay tứ chi.
Chóng mặt kèm với đi choạng vạng, mất thăng
bằng.
Nhìn đôi, nhìn mờ, mất nhãn quang một hay hai bên mắt, khuyết thiếu thị
trường, sụp mi mắt, méo miệng, nuốt sặc.
Suy giảm khả năng sử dụng một đồ vật
thân thuộc, quên/suy giảm trí tưởng.
Xử
trí khi người thân bị đột quỵ não
Đột quỵ não là một cấp cứu y khoa, bệnh
nhân cần được điều trị càng sớm càng tốt để có thể tổn thương não tối thiểu
nhất. Do đó khi có người thân có dấu hiệu báo động đột quỵ, nên đỡ người bệnh
tránh bị ngã và đặt nằm xuống chỗ thoáng khí, nếu có nôn hoặc lơ mơ thì phải đặt
đầu nghiêng sang một bên, lau sạch chất nôn hoặc đờm dãi, thức ăn trong miệng,
tránh hít sặc vào phổi. Sau đó, gọi cấp cứu 115 hoặc dùng xe cá nhân chóng vánh
đưa nạn nhân tới bệnh viện gần nhất (tốt nhất trong 3-6 giờ đầu), nếu muộn sẽ
ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng người bệnh. Không cạo gió, trích lể máu, tự
ý dùng thuốc (kể cả thuốc hạ huyết áp mà bệnh nhân thường uống). tải người bệnh
đi cấp cứu ở phong thái nằm và trên đường chuyển bệnh nhân đến bệnh viện phải
đảm bảo an toàn tránh sự cụt, nhất là phần thân bị yếu, liệt.
Đề phòng đột
quỵ não
Đột quỵ có thể tái phát lần 2, lần 3... và đột quỵ lần sau thường
nặng hơn lần trước. Trên thực tiễn, đột quỵ tái phát chiếm khoảng 25-40% trong
tổng số bệnh nhân đột quỵ, có tỷ lệ tử vong, tàn tật và tổn phí điều trị cao hơn
so với đột quỵ lần đầu. Khoảng 80% đột quỵ có thể ngăn ngừa. Do đó, để phòng
ngừa, quan yếu nhất là kiểm soát tốt các nhân tố nguy cơ và thay đổi chế độ
sống. Cần tránh nếp sống tĩnh tại, tăng cường tập thể dục, vận động vừa sức;
không lạm dụng các chất kích thích (thuốc lá, rượu bia...); tránh để thừa cân
béo phì; thực hiện chế độ ăn lành mạnh, duy trì lượng cholesterol trong máu
thường nhật: không ăn nhiều mỡ, chất ngọt, tinh bột. Hạn chế muối; ăn nhiều rau,
củ, quả; các loại hạt như đậu, hạnh nhân, các chất béo bão hòa như: dầu vừng,
dầu đậu nành, dầu cá thu, cá ngừ, cá mòi,... đều có tác dụng đề phòng máu đông;
không hút thuốc lá; kiểm soát huyết áp; định kỳ rà soát sức khỏe, nếu có các
bệnh lý đi kèm như tăng huyết áp, tim mạch, đái tháo đường, bệnh về thận; tránh
stress, xúc động hay chấn thương tâm lý...
0 nhận xét :
Đăng nhận xét